Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 vector-feature-night-mode-enabled skin-theme-clientpref-os vector-sticky-header-enabled" lang="fr" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Pará</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/Par%C3%A1"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.kartographer.style.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/mediawiki.page.gallery.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
<meta name="geo.position" content="-3.85;-52.4"></head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Pará rootpage-Pará skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Pará</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="fr" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="fr" dir="ltr">
<p class="mw-empty-elt">
</p>
<table class="infobox_v2 infobox infobox--frwiki noarchive">
<tbody><tr>
<td colspan="2" class="entete entete map" style="background-color:#BBDEFD;color:black;">Pará<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r228712713">
/* start https://fr.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .entete.map{background-image:url("./_mw_/Picto_infobox_map.png")}


/* end https://fr.wikipedia.org/ */
</style>
</td></tr>
<tr><td colspan="1" align="center"><br><small><a href="H%C3%A9raldique" title="Héraldique">Héraldique</a>
</small></td>
<td colspan="1" align="center"><br><small><a href="Drapeau" title="Drapeau">Drapeau</a>
</small></td>
</tr><tr>
<td colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;"> <br>Carte de l'État de Pará (en rouge) à l'intérieur du Brésil.
</td></tr>
<tr>






















<th colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#BBDEFD; color:#000000">Administration</th></tr>
<tr>
<th scope="row"><a href="Liste_des_pays_du_monde" title="Liste des pays du monde">Pays</a>
</th>
<td><span class="datasortkey nowrap" data-sort-value="Brésil"><span class="flagicon"><span class="mw-image-border noviewer" typeof="mw:File"></span> </span><a href="Br%C3%A9sil" title="Brésil">Brésil</a></span>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Capitale
</th>
<td><a href="Bel%C3%A9m" title="Belém">Belém</a>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Plus grande ville
</th>
<td><a href="Bel%C3%A9m" title="Belém">Belém</a>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Région
</th>
<td><a href="R%C3%A9gion_Nord_(Br%C3%A9sil)" title="Région Nord (Brésil)">Nord</a>
</td>
</tr>
<tr>
















<th scope="row">Gouverneur
</th>
<td><a href="Helder_Barbalho" title="Helder Barbalho">Helder Barbalho</a> (<a href="Mouvement_d%C3%A9mocratique_br%C3%A9silien" title="Mouvement démocratique brésilien">MDB</a>)
</td>
</tr>
<tr>


<th scope="row"><a href="Indice_de_d%C3%A9veloppement_humain" title="Indice de développement humain">IDH</a>
</th>
<td>0,723 — moyen (2020)
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row"><a href="Fuseau_horaire" title="Fuseau horaire">Fuseau horaire</a>
</th>
<td>UTC-3 et -4
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row"><a href="ISO_3166-2%3ABR" title="ISO 3166-2:BR">ISO 3166-2</a>
</th>
<td>BR-PA
</td>
</tr>
<tr>











<th colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#BBDEFD; color:#000000">Démographie</th></tr>
<tr>

<th scope="row"><a href="Recensement_de_la_population" title="Recensement de la population">Population</a>
</th>
<td>8&nbsp;120&nbsp;131&nbsp;<abbr class="abbr" title="habitant">hab.</abbr> <small>(2022<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>)</small>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row" style="vertical-align: bottom"><a href="Densit%C3%A9_de_population" title="Densité de population">Densité</a></th>
<td>6,5&nbsp;<abbr class="abbr" title="habitant par kilomètre carré">hab./km<sup>2</sup></abbr></td></tr>
<tr>





<th scope="row">Rang
</th>
<td><a href="%C3%89tats_du_Br%C3%A9sil#Listes_des_États_du_Brésil" title="États du Brésil">classé 9<sup>e</sup></a>
</td>
</tr>
<tr>



<th colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#BBDEFD; color:#000000">Géographie</th></tr>
<tr>


<th scope="row"><a href="Aire_(g%C3%A9om%C3%A9trie)#Superficie" title="Aire (géométrie)">Superficie</a>
</th>
<td>1&nbsp;253&nbsp;164,5&nbsp;<abbr class="abbr" title="kilomètre carré">km<sup>2</sup></abbr>
</td>
</tr>
<tr>


<th scope="row">Rang
</th>
<td><a href="%C3%89tats_du_Br%C3%A9sil" title="États du Brésil">classé 2<sup>e</sup></a>
</td>
</tr>
<tr>


































<td colspan="2" style="text-align:center;background-color:left;"><div class="references-small decimal" style="">
</div></td>
</tr><tr>

</tr>
</tbody></table>
<p>Le <b>Pará</b> (prononcé en <a href="Portugais" title="Portugais">portugais</a>: <span class="API nowrap" title="Alphabet phonétique international" style="font-family:'Segoe UI','DejaVu Sans','Lucida Grande','Lucida Sans Unicode','Arial Unicode MS','Hiragino Kaku Gothic Pro',sans-serif;">[<a href="API_p" class="mw-redirect" title="API p"><span title="[p] « p » dans « papa ».">p</span></a><a href="API_a" class="mw-redirect" title="API a"><span title="[a] « a » dans « patte ».">a</span></a><a href="API_%CB%88" class="mw-redirect" title="API ˈ"><span title="[ˈ] indique que la syllabe ou voyelle suivante porte l'accent tonique.">ˈ</span></a><a href="API_%C9%BE" class="mw-redirect" title="API ɾ"><span title="[ɾ] « r » du français languedocien. En catalan, « r » dans « pare ».">ɾ</span></a><a href="API_a" class="mw-redirect" title="API a"><span title="[a] « a » dans « patte ».">a</span></a>]</span>) est un <a href="%C3%89tats_du_Br%C3%A9sil" title="États du Brésil">État</a> du <a href="R%C3%A9gion_Nord_(Br%C3%A9sil)" title="Région Nord (Brésil)">nord</a> du <a href="Br%C3%A9sil" title="Brésil">Brésil</a>, centré autour de l'<a href="Estuaire" title="Estuaire">estuaire</a> de l'<a href="Amazone_(fleuve)" title="Amazone (fleuve)">Amazone</a>. Sa capitale est <a href="Bel%C3%A9m" title="Belém">Belém</a>.
</p><p>Avec une superficie de 1&nbsp;247&nbsp;689&nbsp;<abbr class="abbr" title="kilomètre carré">km<sup>2</sup></abbr>, c'est le deuxième État du pays par la taille&nbsp;; il est plus grand que la <a href="France_M%C3%A9tropolitaine" class="mw-redirect" title="France Métropolitaine">France Métropolitaine</a>, la <a href="Grande-Bretagne" title="Grande-Bretagne">Grande-Bretagne</a> et l'<a href="Allemagne" title="Allemagne">Allemagne</a> réunies. L'État est entièrement inclus dans l'<a href="Amazonie" title="Amazonie">Amazonie</a>, et il abrite la plus grande <a href="%C3%8Ele_fluviale" title="Île fluviale">île fluviale</a> au monde, l'<a href="%C3%8Ele_de_Maraj%C3%B3" title="Île de Marajó">île de Marajó</a>.
</p><p>En 2019, l'État, compte 4,1&nbsp;% de la population brésilienne, et il est responsable de 2,2&nbsp;% du <a href="Produit_int%C3%A9rieur_brut" title="Produit intérieur brut">PIB</a> du pays<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup class="reference cite_virgule">,</sup><sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup class="reference cite_virgule">,</sup><sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup class="reference cite_virgule">,</sup><sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Les villes les plus importantes sont <a href="Bel%C3%A9m" title="Belém">Belém</a>, <a href="Ananindeua" title="Ananindeua">Ananindeua</a>, <a href="Bragan%C3%A7a_(Par%C3%A1)" title="Bragança (Pará)">Bragança</a>, <a href="Santar%C3%A9m_(Par%C3%A1)" title="Santarém (Pará)">Santarém</a>, <a href="Parauapebas" title="Parauapebas">Parauapebas</a>, <a href="Altamira_(Par%C3%A1)" title="Altamira (Pará)">Altamira</a>, <a href="Soure_(Par%C3%A1)" title="Soure (Pará)">Soure</a>, <a href="Marab%C3%A1" title="Marabá">Marabá</a> et <a href="Paragominas" title="Paragominas">Paragominas</a>.
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Géographie"><span id="G.C3.A9ographie"></span>Géographie</h2></div>
<p>Le Pará est délimité par le <a href="Suriname" title="Suriname">Suriname</a>, le <a href="Guyana" title="Guyana">Guyana</a> et l'État d'<a href="Amap%C3%A1" title="Amapá">Amapá</a> au nord, par l'<a href="Oc%C3%A9an_Atlantique" title="Océan Atlantique">océan Atlantique</a> au nord-est et par les États du <a href="Maranh%C3%A3o" title="Maranhão">Maranhão</a> à l'est, du <a href="Tocantins" title="Tocantins">Tocantins</a> au sud-est, du <a href="Mato_Grosso" title="Mato Grosso">Mato Grosso</a> au sud, de l'<a href="Amazonas_(Br%C3%A9sil)" title="Amazonas (Brésil)">Amazonas</a> à l'ouest et du <a href="Roraima" title="Roraima">Roraima</a> au nord-ouest.
</p><p>Le relief est majoritairement plat, partie intégrante du <a href="Bassin_amazonien" title="Bassin amazonien">bassin amazonien</a>. Les principaux cours d'eau sont, outre l'Amazone, le <a href="Rio_Tapaj%C3%B3s" title="Rio Tapajós">rio Tapajós</a>, le <a href="Rio_Tocantins" title="Rio Tocantins">rio Tocantins</a>, le <a href="Rio_Jari" title="Rio Jari">rio Jari</a> et le <a href="Rio_Par%C3%A1_(Par%C3%A1)" title="Rio Pará (Pará)">rio Pará</a>, dont il tire son nom.
</p><p>Il détient environ 25&nbsp;% de la superficie totale de l'<a href="Amaz%C3%B4nia_Legal" title="Amazônia Legal">Amazonie brésilienne</a>, soit environ 1,25 million de kilomètres carrés.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Histoire">Histoire</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Epoque_Coloniale_(17e_siècle_-_18e_siècle)"><span id="Epoque_Coloniale_.2817e_si.C3.A8cle_-_18e_si.C3.A8cle.29"></span>Epoque Coloniale (17e siècle - 18e siècle)</h3></div>
<p>L'histoire coloniale de la région commence avec la fondation du <i>fort du Presépio</i> en <a href="1616" title="1616">1616</a> par les <a href="Portugais" title="Portugais">Portugais</a> qui donnera plus tard naissance à la ville de Belém. La région est alors soumise aux incursions récurrentes des <a href="Pays-Bas" title="Pays-Bas">Néerlandais</a> et des <a href="Royaume-Uni" title="Royaume-Uni">Anglais</a> à la recherche d'<a href="%C3%89pice" title="Épice">épices</a>.
</p><p>Au <a href="XVIIe_si%C3%A8cle" title="XVIIe siècle"><abbr class="abbr" title="17ᵉ siècle"><span class="romain">XVII</span><sup style="font-size:72%">e</sup></abbr>&nbsp;siècle</a>, la région, intégrée à la capitainerie du Maranhão&nbsp;<a href="https://pt.wikipedia.org/wiki/Capitania_do_Maranh%C3%A3o" class="extiw external" title="pt:Capitania do Maranhão"><span class="indicateur-langue" title="Article en portugais&nbsp;: «&nbsp;Capitania do Maranhão&nbsp;»">(pt)</span></a>, prospère grâce à l'<a href="Agriculture" title="Agriculture">agriculture</a> et à l'<a href="%C3%89levage" title="Élevage">élevage</a>. En <a href="1751" title="1751">1751</a>, avec l'expansion vers l'ouest, se crée l'État du Grão-Pará et du Maranhão&nbsp;<a href="https://pt.wikipedia.org/wiki/Estado_do_Gr%C3%A3o-Par%C3%A1_e_Maranh%C3%A3o" class="extiw external" title="pt:Estado do Grão-Pará e Maranhão"><span class="indicateur-langue" title="Article en portugais&nbsp;: «&nbsp;Estado do Grão-Pará e Maranhão&nbsp;»">(pt)</span></a>, qui comprend également la capitainerie de São José do Rio Negro&nbsp;<a href="https://pt.wikipedia.org/wiki/Capitania_de_S%C3%A3o_Jos%C3%A9_do_Rio_Negro" class="extiw external" title="pt:Capitania de São José do Rio Negro"><span class="indicateur-langue" title="Article en portugais&nbsp;: «&nbsp;Capitania de São José do Rio Negro&nbsp;»">(pt)</span></a> (aujourd'hui État de l'<a href="Amazonas_(Br%C3%A9sil)" title="Amazonas (Brésil)">Amazonas</a>).
</p>

<p>En <a href="1821" title="1821">1821</a>, la <a href="R%C3%A9volution_lib%C3%A9rale_portugaise" title="Révolution libérale portugaise">Révolution libérale portugaise</a> (au <a href="Portugal" title="Portugal">Portugal</a>) est appuyée par les habitants du Pará, mais le soulèvement est réprimé.
</p><p>En <a href="1823" title="1823">1823</a>, le Pará décide de s'unir au <a href="Br%C3%A9sil" title="Brésil">Brésil</a> nouvellement indépendant, duquel il était séparé durant la période coloniale, car directement rattaché à la couronne.
</p><p>En <a href="1835" title="1835">1835</a>, un soulèvement populaire, la <a href="Cabanagem" title="Cabanagem">Cabanagem</a>, décrète l'indépendance de la province mais sera réprimée par le pouvoir impérial.
</p><p><br>
</p><p><br>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Essor_économique_du_Pará_(19e_siècle_-_début_du_20e_siècle)"><span id="Essor_.C3.A9conomique_du_Par.C3.A1_.2819e_si.C3.A8cle_-_d.C3.A9but_du_20e_si.C3.A8cle.29"></span>Essor économique du Pará (19e siècle - début du 20e siècle)</h3></div>

<p>L'économie se développe rapidement au <abbr class="abbr" title="19ᵉ siècle"><span class="romain">XIX</span><sup style="font-size:72%">e</sup></abbr> et au début du <abbr class="abbr" title="20ᵉ siècle"><span class="romain">XX</span><sup style="font-size:72%">e</sup></abbr>&nbsp;siècle, avec notamment l'exploitation du <a href="Latex_(botanique)" title="Latex (botanique)">latex</a> pour la fabrication de <a href="Caoutchouc_(mat%C3%A9riau)" title="Caoutchouc (matériau)">caoutchouc</a>. Cette <a href="Belle_%C3%89poque" title="Belle Époque">Belle Époque</a> est marquée par le développement de l'<a href="Art_nouveau" title="Art nouveau">Art nouveau</a>.
</p><p>L'essor économique permet le développement des villes de Belém et <a href="Manaus" title="Manaus">Manaus</a>, qui connaissent une urbanisation accélérée et un embellissement certain. Le premier chemin de fer de l'Amazonie fut construit au Pará, faisant 222km et reliant la capitale et <a href="Bragan%C3%A7a_(Par%C3%A1)" title="Bragança (Pará)">Bragança</a>, ville importante de la province. Ce chemin de fer fut un pilier de ce développement économique, transportant des marchandises agricoles vers Belém.
</p>

<p>Les constructions du <a href="Teatro_da_Paz" title="Teatro da Paz">théâtre de la Paix</a> (Belém) et du <a href="Th%C3%A9%C3%A2tre_Amazonas" title="Théâtre Amazonas">théâtre Amazonas</a> (Manaus) témoignent de la richesse de cette époque. <i>(à completer)</i>
</p><p><br>
</p>

<p><br>
</p><p><br>
</p><p>Antônio Lemos&nbsp;<a href="https://pt.wikipedia.org/wiki/Ant%C3%B4nio_Lemos" class="extiw external" title="pt:Antônio Lemos"><span class="indicateur-langue" title="Article en portugais&nbsp;: «&nbsp;Antônio Lemos&nbsp;»">(pt)</span></a> fut le principal artisan de la transformation urbanistique de Belém qui était alors connue comme le «&nbsp;<b>Paris en Amérique </b>» en référence aux transformations urbanistiques de la capitale française à l'époque qui inspirèrent fortement Lemos.
</p><p>C'est à cette époque que le centre-ville de Belém fut intensément planté de <a href="Manguier" title="Manguier">manguiers</a>, ce qui lui vaut son surnom actuel de «&nbsp;<b>ville des manguiers</b>&nbsp;».
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Déclin_du_Caoutchouc_et_Transformation_de_l'Economie_(début_du_20e_siècle_-_De_Nos_Jours)"><span id="D.C3.A9clin_du_Caoutchouc_et_Transformation_de_l.27Economie_.28d.C3.A9but_du_20e_si.C3.A8cle_-_De_Nos_Jours.29"></span>Déclin du Caoutchouc et Transformation de l'Economie (début du 20e siècle - De Nos Jours)</h3></div>
<p>Avec le déclin de l'activité liée à l'exploitation du caoutchouc vint une longue période de stagnation économique de laquelle la région n'est sortie que dans les <a href="Ann%C3%A9es_1960" title="Années 1960">années 1960</a>, avec le développement de l'agriculture dans le sud de l'État, ainsi que l'exploitation du minerai de <a href="Fer" title="Fer">fer</a> dans la <a href="Serra_dos_Caraj%C3%A1s" title="Serra dos Carajás">serra dos Carajás</a> et de l'<a href="Or" title="Or">or</a> dans la serra Pelada (30&nbsp;<abbr class="abbr" title="tonne">t</abbr> d'or extraites, au prix d'importants dégâts environnementaux<sup id="cite_ref-rostain_6-0" class="reference"><a href="#cite_note-rostain-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>).
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Gouverneurs">Gouverneurs</h2></div>
<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r216827629">
/* start https://fr.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .communes th[scope=col]{background-color:#ddffdd}.mw-parser-output .localites th[scope=col]{background-color:#ffffbb}.mw-parser-output .intercommunalites th[scope=col]{background-color:#ffe2bf}.mw-parser-output .cantons th[scope=col]{background-color:#ece5ca}.mw-parser-output .arrondissements th[scope=col]{background-color:#e1e1e1}.mw-parser-output .departements th[scope=col]{background-color:#f6f3dd}.mw-parser-output .regions th[scope=col]{background-color:#bbdefd}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .communes th[scope=col]{background-color:#002a00}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .localites th[scope=col]{background-color:#282800}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .intercommunalites th[scope=col]{background-color:#3c2100}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .cantons th[scope=col]{background-color:#2A2218}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .arrondissements th[scope=col]{background-color:#181818}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .departements th[scope=col]{background-color:#2e2015}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .regions th[scope=col]{background-color:#002240}@media screen and (prefers-color-scheme:dark){html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .communes th[scope=col]{background-color:#002a00}html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .localites th[scope=col]{background-color:#282800}html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .intercommunalites th[scope=col]{background-color:#3c2100}html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .cantons th[scope=col]{background-color:#2A2218}html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .arrondissements th[scope=col]{background-color:#181818}html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .departements th[scope=col]{background-color:#2e2015}html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .regions th[scope=col]{background-color:#002240}}


/* end https://fr.wikipedia.org/ */
</style><div class="overflow" style="overflow:hidden;">
<table class="wikitable centre communes">
<caption>Liste des gouverneurs successifs
</caption>
<tbody><tr>
<th scope="col" colspan="2">Période
</th>
<th scope="col">Identité
</th>
<th scope="col">Étiquette
</th>
<th scope="col">Qualité
</th></tr>

<tr style="vertical-align: top">
<td>1987
</td>
<td>1990
</td>
<td>Hélio Gueiros
</td>
<td style="text-align: center"><a href="Mouvement_d%C3%A9mocratique_br%C3%A9silien" title="Mouvement démocratique brésilien">PMDB</a>
</td>
<td>&nbsp;
</td></tr>
<tr style="vertical-align: top">
<td>1991
</td>
<td>1994
</td>
<td>Jader Barbalho
</td>
<td style="text-align: center"><a href="Mouvement_d%C3%A9mocratique_br%C3%A9silien" title="Mouvement démocratique brésilien">PMDB</a>
</td>
<td>&nbsp;
</td></tr>
<tr style="vertical-align: top">
<td>1994
</td>
<td>1994
</td>
<td>Carlos José Oliveira Santos
</td>
<td style="text-align: center"><a href="Parti_lib%C3%A9ral_(Br%C3%A9sil%2C_1985)" title="Parti libéral (Brésil, 1985)">PL</a>
</td>
<td>&nbsp;
</td></tr>
<tr style="vertical-align: top">
<td>1995
</td>
<td>2002
</td>
<td>Almir Gabriel
</td>
<td style="text-align: center"><a href="Mouvement_d%C3%A9mocratique_br%C3%A9silien" title="Mouvement démocratique brésilien">PMDB</a>
</td>
<td>&nbsp;
</td></tr>
<tr style="vertical-align: top">
<td>2003
</td>
<td>2006
</td>
<td><a href="Sim%C3%A3o_Jatene" title="Simão Jatene">Simão Jatene</a>
</td>
<td style="text-align: center"><a href="Parti_de_la_social-d%C3%A9mocratie_br%C3%A9silienne" title="Parti de la social-démocratie brésilienne">PSDB</a>
</td>
<td>&nbsp;
</td></tr>
<tr style="vertical-align: top">
<td>2007
</td>
<td>2010
</td>
<td>Ana Júlia Carepa
</td>
<td style="text-align: center"><a href="Parti_des_travailleurs_(Br%C3%A9sil)" title="Parti des travailleurs (Brésil)">PT</a>
</td>
<td>&nbsp;
</td></tr>
<tr style="vertical-align: top">
<td>2011
</td>
<td>2018
</td>
<td>Simão Jatene
</td>
<td style="text-align: center"><a href="Parti_de_la_social-d%C3%A9mocratie_br%C3%A9silienne" title="Parti de la social-démocratie brésilienne">PSDB</a>
</td>
<td>&nbsp;
</td></tr>
<tr style="vertical-align: top">
<td>2019
</td>
<td>En cours
</td>
<td><a href="Helder_Barbalho" title="Helder Barbalho">Helder Barbalho</a>
</td>
<td style="text-align: center"><a href="Mouvement_d%C3%A9mocratique_br%C3%A9silien" title="Mouvement démocratique brésilien">MDB</a>
</td>
<td>&nbsp;
</td></tr></tbody></table></div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Culture">Culture</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="La_culture_paraense">La culture paraense</h3></div>

<p>Le Pará est l'État amazonien qui se distingue le plus, par sa taille, son économie et son peuple, il existe une grande variété de culture au sein du Pará grâce à ses diverses ethnies (blancs, noirs, métis, autochtones et asiatiques) qui forment une société multiculturelle avec une identité régionale, l'identité paraense.
</p><p>En effet, étant une des seules provinces séparées du Brésil durant l'époque coloniale, le peuple du Pará adopte alors aujourd'hui un sentiment de patriotisme envers son pays et également envers son État.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Des_différences_entre_les_régions"><span id="Des_diff.C3.A9rences_entre_les_r.C3.A9gions"></span>Des différences entre les régions</h3></div>

<p>Avec la création d'un nouveau pôle économique au sud du Pará depuis les années 1960, se séparant du pôle de la capitale, le nord et le sud se distinguent de plus en plus. Les normes et coutumes du sud, centré à Carajás, forment un contraste croissant avec le nord de l'État, englobant Belém et les villes côtières.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Musiques_et_Danses">Musiques et Danses</h3></div>

<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Cuisine">Cuisine</h3></div>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Démographie"><span id="D.C3.A9mographie"></span>Démographie</h2></div>
<p>Selon <a href="IBGE_(Br%C3%A9sil)" class="mw-redirect" title="IBGE (Brésil)">l'IBGE</a>, Institut Brésilien de géographie et statistique (l'équivalent de l'INSEE) L'Etat du Pará avait une population de 8.120.131 millions de personnes en 2022.
</p><p>Selon le recensement de 2022, 69,9% de la population s'identifient comme métisses (<a href="Pardo_(ethnie)" title="Pardo (ethnie)">pardos</a>) , 19,3% comme Blancs, 9,8% comme Noirs, 0,9% comme Indigènes, et 0,1% comme Asiatiques.
</p><p><i>A noter que</i>&nbsp;: dans le contexte brésilien, le terme "métis" englobe une diversité d'origines ethniques bien au-delà de la simple dualité noir-blanc souvent envisagée en France. Le Pará illustre cette richesse, avec des mélanges incluant les Blancs, Noirs, Indigènes et Asiatiques.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Économie"><span id=".C3.89conomie"></span>Économie</h2></div>
<p>En 2021, le PIB du Pará s'élevait a 262,905 miliards de <a href="R%C3%A9al_br%C3%A9silien" title="Réal brésilien">Réaux brésilien</a>, selon l'<a href="Institut_br%C3%A9silien_de_g%C3%A9ographie_et_de_statistique" title="Institut brésilien de géographie et de statistique">IBGE</a><sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Le Pará connaît un taux de croissance supérieur à la moyenne nationale depuis 1998.
</p><p>Sa participation dans le <a href="Produit_int%C3%A9rieur_brut" title="Produit intérieur brut">PIB</a> brésilien est passée de 1,70&nbsp;% en 1998 à 2&nbsp;% en 2004. Son taux de croissance était respectivement de 5,30&nbsp;% et 6,61&nbsp;% en 2003 et 2004. En 2022, son taux de croissance fut de 3&nbsp;%, supérieur à la moyenne nationale<sup id="cite_ref-8" class="reference"><a href="#cite_note-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Agriculture">Agriculture</h3></div>
<p>Le Pará est le plus grand producteur brésilien de <a href="Manioc" title="Manioc">manioc</a>, d'<a href="Euterpe_oleracea" title="Euterpe oleracea">açaí</a>, d'<a href="Ananas" title="Ananas">ananas</a> et de <a href="Cacao" title="Cacao">cacao</a>, et compte parmi les plus importants pour le <a href="Poivre" title="Poivre">poivre noir</a> (<abbr class="abbr" title="Deuxième">2<sup>e</sup></abbr>&nbsp;rang), la <a href="Noix_de_coco" title="Noix de coco">noix de coco</a> (<abbr class="abbr" title="Troisième">3<sup>e</sup></abbr>) et la <a href="Banane" title="Banane">banane</a> (<abbr class="abbr" title="Sixième">6<sup>e</sup></abbr>).
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Açaí"><span id="A.C3.A7a.C3.AD"></span>Açaí</h4></div>
<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r219571480">
/* start https://fr.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .frwiki-modele-images .gallerytext{padding:2px 4px 4px}.mw-parser-output .frwiki-modele-images .gallerytext:empty{display:none}


/* end https://fr.wikipedia.org/ */
</style><div class="frwiki-modele-images thumb tright"><div class="thumbinner">
<table style="border-collapse:collapse;">

<tbody><tr>
<td style="padding:0 1px 0 0;"><ul style="margin:0; padding:0;" class="gallery mw-gallery-packed">
<li class="gallerybox" style="width: 177.33333333333px">
<div class="thumb" style="width: 175.33333333333px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext"><a href="Euterpe_oleracea" title="Euterpe oleracea">Açais</a> (au premier plan), dans le Pará.</div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 162px">
<div class="thumb" style="width: 160px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext">Production de l'açaí à partir des graines des fruits du palmier.</div>
</li>
</ul>
</td>
</tr>
</tbody></table>
</div>
</div>
<p>En 2019, le Pará a produit 95&nbsp;% de tout l'<a href="Euterpe_oleracea" title="Euterpe oleracea">açaí</a> du Brésil.
</p><p>L'État a commercialisé plus de 1,2&nbsp;<abbr class="abbr" title="mégatonne">Mt</abbr> de fruits, pour une valeur de plus de <span class="nowrap">1,5 milliard</span> de dollars américains soit environ 3&nbsp;% du <a href="Produit_int%C3%A9rieur_brut" title="Produit intérieur brut">PIB</a> de l'État<sup id="cite_ref-9" class="reference"><a href="#cite_note-9"><span class="cite-bracket">[</span>9<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Le produit est prometteur pour l'Etat amazonien car devenu connue à l'international, notamment pour le produit fini, <i>l'<a href="A%C3%A7a%C3%AD_na_tigela" title="Açaí na tigela">açai bowl</a></i>, la production d'Açai ne fera qu'augmenter d'ici les prochaines années.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Manioc">Manioc</h4></div>
<p>En 2018, le Pará a produit 3,8 des <span class="nowrap">17,6 millions</span> de tonnes (Mt) produites au Brésil<sup id="cite_ref-10" class="reference"><a href="#cite_note-10"><span class="cite-bracket">[</span>10<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Ananas">Ananas</h4></div>
<p>En 2018, le Pará a produit <span class="nowrap">426 millions</span> de fruits sur près de <span title="190&nbsp;000&nbsp;000 m² ou 190 km²" style="cursor:help">19&nbsp;000</span>&nbsp;<abbr class="abbr" title="hectares"><a href="Hectare" title="Hectare">hectares</a></abbr> (ha). En 2017, le Brésil était le <abbr class="abbr" title="Troisième">3<sup>e</sup></abbr>&nbsp;producteur mondial (près de 1,5 milliard de fruits récoltés sur environ <span title="600&nbsp;000&nbsp;000 m² ou 600 km²" style="cursor:help">60&nbsp;000</span>&nbsp;<abbr class="abbr" title="hectare">ha</abbr>). C'est le <abbr class="abbr" title="Cinquième">5<sup>e</sup></abbr>&nbsp;fruit le plus cultivé du pays. Le <a href="Sud-Est_du_Par%C3%A1" title="Sud-Est du Pará">sud-est du Pará</a> représente 85 &nbsp;% de la production de l'État, avec en tête <a href="Floresta_do_Araguaia" title="Floresta do Araguaia">Floresta do Araguaia</a> (76,45 &nbsp;%), <a href="Concei%C3%A7%C3%A3o_do_Araguaia" title="Conceição do Araguaia">Conceição do Araguaia</a> (8,42 &nbsp;%) et <a href="Salvaterra_(Par%C3%A1)" title="Salvaterra (Pará)">Salvaterra</a> (3,12 &nbsp;%). Floresta do Araguaia possède également la plus grande industrie de concentrés de jus de fruits du Brésil, exportant vers l'<a href="Union_europ%C3%A9enne" title="Union européenne">Union européenne</a>, les <a href="%C3%89tats-Unis" title="États-Unis">États-Unis</a> et le <a href="March%C3%A9_commun_du_Sud" title="Marché commun du Sud">Mercosur</a><sup id="cite_ref-11" class="reference"><a href="#cite_note-11"><span class="cite-bracket">[</span>11<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup class="reference cite_virgule">,</sup><sup id="cite_ref-12" class="reference"><a href="#cite_note-12"><span class="cite-bracket">[</span>12<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Noix_de_coco">Noix de coco</h4></div>
<p>En 2019, le Pará a produit <span class="nowrap">191,8 millions</span> de fruits, juste derrière les États de <a href="Bahia" title="Bahia">Bahia</a> et du <a href="Cear%C3%A1" title="Ceará">Ceará</a><sup id="cite_ref-13" class="reference"><a href="#cite_note-13"><span class="cite-bracket">[</span>13<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Poivre_noir">Poivre noir</h4></div>
<p>34&nbsp;000&nbsp;tonnes (t) récoltées en 2018<sup id="cite_ref-14" class="reference"><a href="#cite_note-14"><span class="cite-bracket">[</span>14<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Noix_du_Brésil"><span id="Noix_du_Br.C3.A9sil"></span>Noix du Brésil</h4></div>
<div class="frwiki-modele-images thumb tleft"><div class="thumbinner">
<table style="border-collapse:collapse;">

<tbody><tr>
<td style="padding:0 1px 0 0;"><ul style="margin:0; padding:0;" class="gallery mw-gallery-packed">
<li class="gallerybox" style="width: 92px">
<div class="thumb" style="width: 90px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext"><a href="Noyer_du_Br%C3%A9sil" title="Noyer du Brésil">Noyer du Brésil</a>, dans le Pará.</div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 162px">
<div class="thumb" style="width: 160px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext"><a href="Noix_du_Br%C3%A9sil" title="Noix du Brésil">Noix du Pará</a> récoltées avec leurs coques.</div>
</li>
</ul>
</td>
</tr>
</tbody></table>
</div>
</div>
<p>La <a href="Noix_du_Br%C3%A9sil" title="Noix du Brésil">Noix du Brésil</a> (appelée Noix du Pará dans les autres États et simplement Noix au Pará ) a toujours été l'un des principaux produits d'extraction dans le nord du Brésil, avec la collecte sur le sol forestier. Devenue connue pour ses bienfaits pour la santé la culture commerciale de la noix du Pará a été créée. Il existe déjà des propriétés avec plus d'un million de châtaigniers pour une production à grande échelle. Les moyennes de production annuelle au Brésil ont varié entre 20&nbsp;000&nbsp;et 40&nbsp;000&nbsp;<abbr class="abbr" title="tonne par an">t/an</abbr> jusqu'en 2016<sup id="cite_ref-15" class="reference"><a href="#cite_note-15"><span class="cite-bracket">[</span>15<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup class="reference cite_virgule">,</sup><sup id="cite_ref-16" class="reference"><a href="#cite_note-16"><span class="cite-bracket">[</span>16<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="clear" style="clear:left;"></div>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Cacao">Cacao</h4></div>

<p>Le Pará était en concurrence avec Bahia pour le leadership de la production brésilienne. En 2017, le Pará a pris la tête pour la première fois. En 2019, le Pará a produit 135&nbsp;000&nbsp;tonnes de cacao et Bahia 130&nbsp;000. La superficie plantée en cacao de Bahia est presque trois fois plus grande que celle du Pará, mais la productivité du Pará est pratiquement trois fois plus élevée. Certains facteurs qui expliquent cela sont: les cultures à Bahia sont plus extractivistes, et celles du Pará ont un style plus moderne et commercial, en plus des paraenses utilisant des graines plus productives et résistantes, et leur région offrant une résistance au balai de sorcière<sup id="cite_ref-17" class="reference"><a href="#cite_note-17"><span class="cite-bracket">[</span>17<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup class="reference cite_virgule">,</sup><sup id="cite_ref-18" class="reference"><a href="#cite_note-18"><span class="cite-bracket">[</span>18<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Banane">Banane</h4></div>
<p><abbr class="abbr" title="Sixième">6<sup>e</sup></abbr>&nbsp;position nationale en 2018<sup id="cite_ref-19" class="reference"><a href="#cite_note-19"><span class="cite-bracket">[</span>19<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Élevage"><span id=".C3.89levage"></span>Élevage</h3></div>

<p>En 2018, le Pará possédait le cinquième plus grand troupeau de <a href="Bovinae" title="Bovinae">bovins</a> du Brésil, avec 20,6&nbsp;millions de têtes de bétail.
</p><p>La ville de <a href="S%C3%A3o_F%C3%A9lix_do_Xingu" title="São Félix do Xingu">São Félix do Xingu</a> en possède le plus grand nombre du pays, avec 2,2&nbsp;millions d'animaux. <a href="Marab%C3%A1" title="Marabá">Marabá</a> est la sixième plus grande ville du pays en nombre, avec 1 million d'animaux. Dans le classement des 20 principaux troupeaux, Pará a sept noms. Cela est dû en partie au fait que les municipalités du Pará ont un territoire gigantesque<sup id="cite_ref-20" class="reference"><a href="#cite_note-20"><span class="cite-bracket">[</span>20<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="clear" style="clear:left;"></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Industrie_minière"><span id="Industrie_mini.C3.A8re"></span>Industrie minière</h3></div>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Ressources_minières"><span id="Ressources_mini.C3.A8res"></span>Ressources minières</h4></div>

<p>L'économie de l'État est principalement fondée sur l'exploitation des ressources naturelles, notamment minérales (<a href="Fer" title="Fer">fer</a>, <a href="Bauxite" title="Bauxite">bauxite</a>, <a href="Mangan%C3%A8se" title="Manganèse">manganèse</a>, <a href="Calcaire" title="Calcaire">calcaire</a>, <a href="Or" title="Or">or</a>, <a href="%C3%89tain" title="Étain">étain</a>) et <a href="Sylviculture" title="Sylviculture">forestières</a> (<a href="Bois" title="Bois">bois</a>). Les autres principaux secteurs sont l'<a href="Agriculture" title="Agriculture">agriculture</a>, l'<a href="%C3%89levage" title="Élevage">élevage</a>, l'<a href="Industrie" title="Industrie">industrie</a> et le <a href="Tourisme" title="Tourisme">tourisme</a>.
</p><p>L'exploitation minière est l'activité prépondérante dans la région sud-est. Le centre principal d'activité de cette région est la ville de <a href="Marab%C3%A1" title="Marabá">Marabá</a>. Les activités agricoles se concentrent dans la région nord-est, notamment autour de la ville de <a href="Castanhal" title="Castanhal">Castanhal</a>. L'agriculture est également pratiquée le long de la route <a href="Transamazonienne" title="Transamazonienne">transamazonienne</a>. Les principales cultures sont la <a href="Banane" title="Banane">banane</a> et la <a href="Noix_de_coco" title="Noix de coco">noix de coco</a>. L'élevage quant à lui se concentre dans le sud-est de l'État, pour un <a href="Cheptel" title="Cheptel">cheptel</a> total de <span class="nowrap">14 millions</span> de <a href="Bovini" title="Bovini">bovins</a>.
</p><p>L'industrie naissante du Pará se trouve principalement autour de la <a href="R%C3%A9gion_m%C3%A9tropolitaine_de_Bel%C3%A9m" title="Région métropolitaine de Belém">région métropolitaine de Belém</a>, dans les districts industriels de <a href="Icoaraci" title="Icoaraci">Icoaraci</a> et <a href="Ananindeua" title="Ananindeua">Ananindeua</a>. On remarquera principalement le domaine de l'industrie du meuble et autres produits à base de bois, particulièrement près de <a href="Paragominas" title="Paragominas">Paragominas</a>. L'exploitation minière permet le développement d'une industrie <a href="M%C3%A9tallurgie" title="Métallurgie">métallurgique</a> significative. À <a href="Barcarena" title="Barcarena">Barcarena</a>, une grande partie de la bauxite extraite à <a href="Parauapebas" title="Parauapebas">Parauapebas</a> est transformée.
</p><p>La route de <a href="Santar%C3%A9m_(Par%C3%A1)" title="Santarém (Pará)">Santarém</a>-<a href="Cuiab%C3%A1" title="Cuiabá">Cuiabá</a> (<a href="BR-163" title="BR-163">BR-163</a>) permet également d'écouler une grande partie de la production de l'État enclavé <a href="Mato_Grosso" title="Mato Grosso">Mato Grosso</a> par le port de <a href="Santar%C3%A9m_(Par%C3%A1)" title="Santarém (Pará)">Santarém</a>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Exploitation_minière"><span id="Exploitation_mini.C3.A8re"></span>Exploitation minière</h4></div>

<p>En 2017, dans le secteur <a href="Minerai_de_fer" title="Minerai de fer">minerai de fer</a>, le Pará était le deuxième producteur national, avec 169&nbsp;millions de tonnes (sur les 450&nbsp;millions produits par le pays), pour une valeur de 25,5&nbsp;milliards de réaux.
</p><p>En <a href="Cuivre" title="Cuivre">cuivre</a>, le Pará a produit près de 980&nbsp;000&nbsp;tonnes (sur les 1,28 million de tonnes au Brésil), pour une valeur de 6,5&nbsp;milliards de réaux.
</p><p>En <a href="Aluminium" title="Aluminium">aluminium</a> (<a href="Bauxite" title="Bauxite">bauxite</a>), le Pará a réalisé presque toute la production brésilienne (34,5 sur 36,7&nbsp;millions de tonnes) pour une valeur de 3&nbsp;milliards de réaux.
</p><p>En <a href="Mangan%C3%A8se" title="Manganèse">manganèse</a>, le Pará a produit une grande partie de la production brésilienne (2,3 sur 3,4&nbsp;millions de tonnes) pour une valeur de 1 milliard de réaux.
</p><p>En <a href="Or" title="Or">or</a>, Pará était le troisième producteur brésilien, avec 20&nbsp;tonnes d'une valeur de 940&nbsp;millions de réaux.
</p><p>En <a href="Nickel" title="Nickel">nickel</a>, <a href="Goi%C3%A1s" title="Goiás">Goiás</a> et Pará sont les deux seuls producteurs du pays, le Pará étant le deuxième producteur, ayant obtenu 90&nbsp;000&nbsp;tonnes pour une valeur de 750&nbsp;millions de réaux.
</p><p>En <a href="%C3%89tain" title="Étain">étain</a>, Pará, troisième producteur (4,4 mille tonnes, pour une valeur de 114&nbsp;millions de réaux). Le Pará représentait 42,93&nbsp;% de la valeur de la production minérale commercialisée au Brésil, avec près de 38&nbsp;milliards de réaux<sup id="cite_ref-21" class="reference"><a href="#cite_note-21"><span class="cite-bracket">[</span>21<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Industrie">Industrie</h3></div>
<p>En raison de la proximité des mines de <a href="Minerai_de_fer" title="Minerai de fer">minerai de fer</a>, l'aciérie Siderúrgica Norte Brasil (Sinobras) a été créée à Marabá. En 2018, l'entreprise a produit 345 mille tonnes d'acier brut, sur les 35,4&nbsp;millions produites dans le pays<sup id="cite_ref-22" class="reference"><a href="#cite_note-22"><span class="cite-bracket">[</span>22<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Le Pará avait en 2017 un PIB industriel de 43,8&nbsp;milliards de réaux, soit 3,7&nbsp;% de l'industrie nationale. Il emploie 164&nbsp;989 travailleurs dans l'industrie. Les principaux secteurs industriels sont&nbsp;: l'extraction de minéraux métalliques (46,9&nbsp;%), les services publics industriels, tels que l'électricité et l'eau (23,4&nbsp;%), la construction (14,8&nbsp;%), la métallurgie (4,3&nbsp;%) et l'alimentation (4,3&nbsp;%). Ces 5 secteurs concentrent 93,7&nbsp;% de l'industrie de l'État<sup id="cite_ref-23" class="reference"><a href="#cite_note-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Quelques_chiffres">Quelques chiffres</h3></div>
<ul><li>Balance commerciale annuelle du Pará&nbsp;:
<ul><li>exportations&nbsp;: 4,8&nbsp;milliards de dollars</li>
<li>importations&nbsp;: 0,4 milliard de dollars</li></ul></li>
<li>Principaux produits d'exportation (part du total)&nbsp;:
<ul><li>1º minerai de fer - 31,1 &nbsp;%</li>
<li>2º aluminium - 22,2 &nbsp;%</li>
<li>3º bois - 13,5 &nbsp;%</li>
<li>4º minerai d'aluminium - 8,3 &nbsp;%</li>
<li>5º autre minéraux - 7,9 &nbsp;%</li>
<li>6º kaolin - 7,1 &nbsp;%</li>
<li>7º cellulose - 4,1 &nbsp;%</li>
<li>8º piment - 2 &nbsp;%</li></ul></li>
<li>Principaux produits d'importation (part du total)
<ul><li>1º machines - 17 &nbsp;%</li>
<li>2º véhicules - 12,3 &nbsp;%</li>
<li>3º produits minéraux - 10,9 &nbsp;%</li>
<li>4º produits pétroliers - 9,6 &nbsp;%</li>
<li>5º blé - 9,5 &nbsp;%</li>
<li>6º combustibles - 6,8 &nbsp;%</li>
<li>7º soude - 6,7 &nbsp;%</li>
<li>8º biens informatiques - 6 &nbsp;%</li>
<li>9º engrais - 3,5 &nbsp;%</li></ul></li>
<li>Énergie électrique&nbsp;:
<ul><li>générée&nbsp;: 31,4&nbsp;<abbr class="abbr" title="gigawatt-heure">GWh</abbr></li>
<li>consommée&nbsp;: 8,4&nbsp;<abbr class="abbr" title="gigawatt-heure">GWh</abbr></li></ul></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Notes_et_références"><span id="Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences"></span>Notes et références</h2></div>
<ul><li><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : portugais">(pt)</abbr> Cet article est partiellement ou en totalité issu de l’article de Wikipédia en portugais intitulé <span class="">«&nbsp;<a class="external text" href="https://pt.wikipedia.org/wiki/Par%C3%A1?oldid=16886677">Pará</a>&nbsp;» <small>(<a class="external text" href="https://pt.wikipedia.org/wiki/Par%C3%A1?action=history">voir la liste des auteurs</a>)</small></span>.</li></ul>
<div class="references-small decimal" style=""><div class="mw-references-wrap mw-references-columns"><ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : portugais">(pt)</abbr> «&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://cidades.ibge.gov.br/brasil/pa/pesquisa/37/30255?tipo=ranking"><cite style="font-style:normal;" lang="pt">Pará</cite></a>&nbsp;», sur <span class="italique">cidades.ibge.gov.br</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2024-07-24" data-sort-value="2024-07-24">24 juillet 2024</time>)</small></span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://noticias.r7.com/prisma/o-que-e-que-eu-faco-sophia/descubra-quais-sao-os-15-estados-mais-ricos-do-brasil-15122019">Descubra quais são os 15 Estados mais ricos do Brasil</a></span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.terra.com.br/economia/infograficos/pib-estados/">‘The Economist’ compara economia de Estados do Brasil com países</a></span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados">Dados dos estados e cidades do Brasil</a></span>
</li>
<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.ibge.gov.br/apps/populacao/projecao/">População dos estados do Brasil</a></span>
</li>
<li id="cite_note-rostain-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-rostain_6-0">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="Rostain2017"><span class="ouvrage" id="Stéphen_Rostain2017"><a href="St%C3%A9phen_Rostain" title="Stéphen Rostain">Stéphen Rostain</a>, <cite class="italique">Amazonie&nbsp;: Les 12 travaux des civilisations précolombiennes</cite>, <a href="Belin_%C3%A9diteur" title="Belin éditeur">Belin</a>, <abbr class="abbr" title="collection">coll.</abbr>&nbsp;«&nbsp;Science à plumes&nbsp;», <time class="nowrap" datetime="2017-03" data-sort-value="2017-03">mars 2017</time>, 334&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a>&nbsp;<span class="nowrap">978-2-7011-9797-5</span>)</small>, <abbr class="abbr" title="chapitre(s)">chap.</abbr>&nbsp;12 («&nbsp;Les oiseaux de Stymphale ou la chute démographique&nbsp;»), <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;304<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Amazonie&amp;rft.atitle=Les+oiseaux+de+Stymphale+ou+la+chute+d%C3%A9mographique&amp;rft.pub=Belin&amp;rft.stitle=Les+12+travaux+des+civilisations+pr%C3%A9colombiennes&amp;rft.aulast=Rostain&amp;rft.aufirst=St%C3%A9phen&amp;rft.date=2017-03&amp;rft.pages=304&amp;rft.tpages=334&amp;rft.isbn=978-2-7011-9797-5&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3APar%C3%A1"></span></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage">«&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.ibge.gov.br/explica/pib.php"><cite style="font-style:normal;">Produto Interno Bruto - PIB | IBGE</cite></a>&nbsp;», sur <span class="italique">www.ibge.gov.br</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2024-07-25" data-sort-value="2024-07-25">25 juillet 2024</time>)</small></span></span>
</li>
<li id="cite_note-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-8">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="2022"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : portugais brésilien">(pt-BR)</abbr> «&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.paraterraboa.com/economia/para-tera-maior-crescimento-de-pib-do-pais-em-2022-projeta-consultoria/"><cite style="font-style:normal;" lang="pt-br">Pará terá maior crescimento de PIB do País em 2022, projeta consultoria</cite></a>&nbsp;», sur <span class="italique">Pará Terra Boa</span>, <time class="nowrap" datetime="2022-02-14" data-sort-value="2022-02-14">14 février 2022</time> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2024-07-25" data-sort-value="2024-07-25">25 juillet 2024</time>)</small></span></span>
</li>
<li id="cite_note-9"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-9">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://g1.globo.com/pa/para/noticia/2019/03/15/caminhos-do-acai-para-produz-95-da-producao-do-brasil-fruto-movimenta-us-15-bi-e-sao-paulo-e-o-principal-destino-no-pais.ghtml">Caminhos do açaí: Pará produz 95% da produção do Brasil, fruto movimenta US$ 1,5 bi e São Paulo é o principal destino no país</a></span>
</li>
<li id="cite_note-10"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-10">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/mandioca/b1_mandioca.pdf">Produção brasileira de mandioca em 2018</a></span>
</li>
<li id="cite_note-11"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-11">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/abacaxi/b1_abacaxi.pdf">Produção brasileira de abacaxi em 2018, Embrapa</a></span>
</li>
<li id="cite_note-12"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-12">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.adepara.pa.gov.br/artigos/abacaxi-faz-o-par%C3%A1-despontar-como-o-maior-produtor-nacional-do-fruto">Abacaxi faz o Pará despontar como o maior produtor nacional do fruto</a></span>
</li>
<li id="cite_note-13"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-13">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.correio24horas.com.br/noticia/nid/producao-de-coco-despenca-no-brasil-e-na-bahia/">Produção de coco despenca no Brasil e na Bahia</a></span>
</li>
<li id="cite_note-14"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-14">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.embrapa.br/busca-de-noticias/-/noticia/51451550/para-exporta-pimenta-com-seguranca-e-qualidade">Pará exporta pimenta com segurança e qualidade</a></span>
</li>
<li id="cite_note-15"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-15">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://g1.globo.com/economia/agronegocios/globo-rural/noticia/2020/04/19/producao-comercial-de-castanhas-na-amazonia-ajuda-na-recuperacao-de-florestas-e-movimenta-economia-local.ghtml">Produção comercial de castanhas na Amazônia ajuda na recuperação de florestas e movimenta economia local</a></span>
</li>
<li id="cite_note-16"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-16">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.embrapa.br/busca-de-noticias/-/noticia/26131296/pesquisa-aponta-queda-de-70-na-producao-de-castanha-da-amazonia">Pesquisa aponta queda de 70% na produção de castanha-da-amazônia</a></span>
</li>
<li id="cite_note-17"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-17">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://g1.globo.com/economia/agronegocios/globo-rural/noticia/2019/11/03/lideranca-na-producao-brasileira-de-cacau-volta-para-casa-no-para-com-a-uniao-de-agricultores.ghtml">Pará retoma liderança na produção brasileira de cacau, com a união de agricultores</a></span>
</li>
<li id="cite_note-18"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-18">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.rondoniagora.com/agronegocio/rondonia-e-o-terceiro-maior-produtor-de-cacau-do-brasil">Rondônia é o terceiro maior produtor de cacau do Brasil</a></span>
</li>
<li id="cite_note-19"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-19">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/banana/b1_banana.pdf">Produção de banana no Brasil em 2018</a></span>
</li>
<li id="cite_note-20"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-20">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.zedudu.com.br/rebanho-bovino-do-para-aumenta-mais-de-40-mil-e-alcanca-206-milhoes-de-cabecas/">Rebanho bovino do Pará aumenta mais de 40 mil e alcança 20,6 milhões de cabeças</a></span>
</li>
<li id="cite_note-21"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-21">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.anm.gov.br/dnpm/publicacoes/serie-estatisticas-e-economia-mineral/anuario-mineral/anuario-mineral-brasileiro/amb_2018_ano_base_2017">Anuário Mineral Brasileiro 2018</a></span>
</li>
<li id="cite_note-22"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-22">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://institutoacobrasil.net.br/site/wp-content/uploads/2019/08/AcoBrasil_Mini_anuario_2019.pdf">A Siderurgia em Números 2019, página 11</a></span>
</li>
<li id="cite_note-23"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-23">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://perfildaindustria.portaldaindustria.com.br/estado/pa">Para Industry Profile</a></span>
</li>
</ol></div>
</div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Voir_aussi">Voir aussi</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Articles_connexes">Articles connexes</h3></div>
<ul><li><a href="Dorothy_Stang" title="Dorothy Stang">Dorothy Stang</a></li>
<li><a href="Barrage_de_Belo_Monte" title="Barrage de Belo Monte">Barrage de Belo Monte</a></li>
<li><a href="Raoni_Metuktire" title="Raoni Metuktire">Raoni Metuktire</a>, chef <a href="Kayapos" title="Kayapos">Kayapos</a></li>
<li><a href="Mine_de_Sossego" title="Mine de Sossego">Mine de Sossego</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Liens_externes">Liens externes</h3></div>
<ul><li><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langues : portugais, anglais et espagnol">(pt&nbsp;+&nbsp;en&nbsp;+&nbsp;es)</abbr> <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.pa.gov.br/">Gouvernement de l'État de Pará</a></li>
<li><span class="liste-horizontale"><span class="wd_identifiers">Ressource relative à la géographie</span>&nbsp;: <ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.mindat.org/loc-22276.html"><span class="lang-en" lang="en">Mindat.org</span></a></li> </ul></span></li></ul>
<div class="navbox-container" style="clear:both;">


</div>
<ul id="bandeau-portail" class="bandeau-portail"><li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de l’Amazonie</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="mw-image-border noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail du Pará</span> </span></li> </ul></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Cet article est issu de <a class="external text" title="Dernière modification le 2025-03-20" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/?title=Par%C3%A1&amp;oldid=224058501">Wikipédia</a>. Sauf mention contraire, le texte est disponible sous <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.fr">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a>. Des conditions supplémentaires peuvent s’appliquer aux fichiers multimédias.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>